Người đàn ông 37 tuổi bị bệnh gout đã uống thuốc thảo dược mua từ nước ngoài về. Sản phẩm này có chất cấm dexamethasone gây biến dạng khớp gối, suy tuyến thượng thận.
Báo Vietnamnet ngày 7/10/2025 đăng bài: “Khớp gối biến dạng, tuyến thượng thận bị suy do uống thảo dược mua từ nước ngoài”. Nội dung chính như sau:
Anh H.T (37 tuổi, trú tại Hà Nội) đến bệnh viện khám trong tình trạng hai khớp gối co cứng, khó đi lại. Anh T. bị bệnh gout, gần đây thường xuyên uống thuốc được người thân mua từ nước ngoài về kèm quảng cáo chữa bệnh gout với thành phần “hoàn toàn thảo mộc”.
Mỗi đợt gout cấp, anh T. uống thuốc này giảm đau nên lên mạng mua thêm và dùng thường xuyên. Gần đây, bệnh gout nặng hơn, xuất hiện các hạt tophi lớn khắp cơ thể, hai khớp gối co cứng, khó đi lại nên anh đến bệnh viện.
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Quang Tôn Quyền – chuyên gia về chấn thương chỉnh hình, chẩn đoán anh T. khớp gối mất khả năng duỗi, chỉ co được 60-70 độ, biến dạng nặng, tổn thương tophi khiến khớp và xương tiêu. Kiểm tra loại thuốc anh T. uống, bác sĩ phát hiện đó là sản phẩm hỗ trợ sức khỏe đã bị Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cảnh báo chứa chất dexamethasone gây nguy hiểm.
Ngoài ra, bệnh nhân còn suy tuyến thượng thận do lạm dụng dexamethasone dài ngày. Với tình trạng này, anh T. có thể bị suy tuyến thượng thận cấp, gây trụy tim mạch, tụt huyết áp nhanh, rối loạn điện giải và hôn mê, đe dọa tính mạng người bệnh trong khi mổ.
Các bác sĩ cho rằng nếu phẫu thuật ngay, bệnh nhân tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng cao, chậm lành vết thương, có thể tử vong vì tuyến thượng thận suy nặng. Do đó, bác sĩ đã chỉ định phối hợp điều trị hormone thay thế bằng đường uống trong một tháng, đường truyền tích cực trong 3 ngày trước mổ, đến khi xét nghiệm máu cho chỉ số tối ưu mới phẫu thuật.
Ê-kíp mổ loại bỏ các hạt tophi gây cản trở vận động, thay thế khớp gối đã tổn thương bằng loại khớp nhân tạo có bản lề, dành riêng cho bệnh nhân có các biến dạng khớp nghiêm trọng. Hậu phẫu, anh T. tiếp tục truyền thuốc ổn định nồng độ hormone tuyến thượng thận trong 2 ngày, sau đó duy trì uống thuốc hormone thay thế.
Sau khi ra viện, anh T. tiếp tục duy trì phác đồ tập phục hồi chức năng, điều trị bệnh gout nặng, xét nghiệm máu thường xuyên để theo dõi và uống thuốc điều trị suy tuyến thượng thận kéo dài.
Theo bác sĩ Quyền, dexamethasone là dược chất thuộc nhóm corticosteroid, có tác dụng giảm đau, kháng viêm mạnh nên thường được dùng trong thuốc điều trị bệnh xương khớp. Tuy nhiên, thuốc có thể gây nhiều tác dụng phụ nên cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ.
Lạm dụng chất dexamethasone dài ngày khiến tuyến yên giảm tiết ACTH. Khi ACTH giảm, tuyến thượng thận giảm hoạt động và teo dần, mất khả năng sản xuất hormone khi cần thiết, gọi là suy tuyến thượng thận thứ phát do thuốc.
Trước đó, báo Lao động từng đăng bài: “Mua thuốc trên mạng, cẩn thận kẻo tiền mất, tật mang”, cảnh báo về tình trạng tự ý mua thuốc về uống.
Theo đó, việc dễ dàng mua thuốc trên mạng xã hội tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng sức khoẻ khôn lường. Đối với những bệnh nhân thận mạn tính, việc tùy ý mua và sử dụng các loại thuốc không qua kê đơn, kiểm soát của bác sĩ chuyên khoa sẽ vô tình khiến bệnh nặng hơn.
Suy thận mức độ 5 sau 3 tháng uống cỏ mực và đậu đen xanh lòng
Anh P.V.H (47 tuổi, Vĩnh Long), vốn là bệnh nhân suy thận độ 3 thăm khám và điều trị tại Bệnh viện Bình Dân, TPHCM. Các bác sĩ hướng dẫn anh dùng thuốc để bảo tồn chức năng thận giúp ngăn chặn sự tiến triển của bệnh thận mạn tính. Tuy nhiên, bệnh nhân sau đó đã không tái khám theo lịch hẹn.
Đầu tháng 10.2023, anh H quay lại bệnh viện khám, vì ăn uống kém, da xanh xao, chân đau nhức không rõ nguyên do và cơ thể mệt mỏi. Tại đây, bác sĩ chỉ định anh thực hiện các xét nghiệm đánh giá chức năng thận. Kết quả cho thấy, anh đã rơi vào suy thận cấp trên nền suy thận mạn tính, độ lọc cầu thận chỉ còn 4ml/phút/1,73m2, anh H được chẩn đoán suy thận giai đoạn 5 – giai đoạn nghiêm trọng nhất của bệnh thận mạn tính.
Bệnh nhân được tư vấn nhập viện để lọc máu nhằm tránh nguy cơ hôn mê, tử vong do các biến chứng suy thận cấp gây ra.
Anh H cho biết: “Tôi được người quen mách bảo uống cỏ mực và đậu đen xanh lòng mua trên mạng để trị bệnh, mỗi ngày uống khoảng một nắm tay cỏ mực và 2-3 muỗng đậu đen xanh lòng”.
Sau 3 tháng uống liên tục, anh H rơi vào tình trạng suy thận nặng, cơn đau chân xuất hiện cũng có thể do tình trạng gout trên người suy thận.
Theo BS.CKII Lê Thị Đan Thùy – Trưởng khoa Nội thận – Lọc máu Bệnh viện Bình Dân: “Tại thời điểm nhập viện, anh H vẫn cho rằng, sức khỏe của mình không có gì nghiêm trọng và muốn về nhà đi làm kiếm tiền nuôi con. Chúng tôi giải thích kỹ, anh mới hiểu rõ là mình đang trong tình trạng cực kỳ nguy hiểm tính mạng và nguy cơ phải chạy thận suốt đời. Sau 2 ngày điều trị, tình trạng đau nhức chân cùng các triệu chứng suy thận khác của anh H đã giảm, chức năng thận được cải thiện. Tuy nhiên, nếu đáp ứng điều trị bằng thuốc kém, chức năng thận không phục hồi tốt hơn, anh H sẽ phải lọc máu định kỳ suốt đời”.
Thuốc chưa rõ nguồn gốc tiềm ẩn nguy cơ bệnh nặng
Hiện nay, trên các trang mạng xã hội có nhiều quảng cáo bài viết cam kết điều trị các bệnh thận mạn tính dứt điểm. Tuy nhiên, ghi nhận tại Bệnh viện Bình Dân TPHCM, từ đầu năm đến nay, bệnh viện liên tục tiếp nhận nhiều trường hợp suy thận mức độ nặng do tổn thương thận cấp trên nền bệnh thận mạn, có liên quan đến các loại thuốc chưa rõ nguồn gốc để sử dụng.
Bác sĩ Lê Thị Đan Thùy cho biết: “Người suy thận cần tuân thủ điều trị và có chế độ ăn uống, dinh dưỡng hợp lý thì mới kiểm soát tốt biến chứng trên thận. Những bệnh nhân tuân thủ điều trị có thể bảo tồn chức năng thận ổn định dù phát hiện suy thận nhiều năm”.
Thực tế có những bệnh nhân tự ngưng điều trị, tự thay thế hoặc uống kèm thêm các loại lá cây không rõ nguồn gốc theo lời mách bảo trên internet. Ngoài cỏ mực thì hiện nay trên mạng còn lan truyền nhiều bài thuốc lợi tiểu, tốt cho thận như cây rễ gió, cây mộc thông, cây nhạc ngựa, mộc phòng kỷ… Tất cả các cây này đều có chứa chất độc acid aristolochic gây tổn thương thận, suy thận, đáng ngại là những loại cây này đang được một số người lấy ngâm rượu uống với mục đích chữa bệnh, tẩm bổ.
PGS.TS.BS Phạm Văn Bùi – Hội trưởng Hội Lọc máu TPHCM – cho biết, việc bệnh nhân sử dụng thuốc điều trị bệnh thận không theo chỉ dẫn của thầy thuốc là cực kỳ nguy hiểm, dù thuốc đó là thuốc tây y hay thuốc đông y.
“Tôi đã gặp nhiều bệnh nhân đang điều trị ổn định, nhưng lại tự ý đi cầu cứu nhiều nơi, đến khi tình trạng chuyển nặng mới vào bệnh viện điều trị vì chức năng thận suy sụp. Việc dùng thuốc truyền tai nhau nên tránh, vì mỗi một bệnh nhân có một đặc điểm cơ thể riêng, từ đó thầy thuốc kê toa từng bệnh lý” – PGS.TS.BS Phạm Văn Bùi nhấn mạnh.