Đũa là vật dụng không thể thiếu trên mâm cơm người Việt. Ngày nào chúng ta cũng dùng, ngày nào cũng rửa. Nhưng có bao giờ bạn để ý, đũa sau khi rửa nên cắm đầu nhỏ hay đầu to lên trên mới đúng cách?
Ngày 5/10/2025, báo Thanh niên Việt đăng bài: “Đũa rửa xong để đầu nhỏ hướng lên mới sạch? Sai một chi tiết, cả nhà dễ “ăn” vi khuẩn vào người”, với nội dung chính như sau:
Nghe tưởng chuyện nhỏ, nhưng thực tế đây lại là “điểm mù” trong vệ sinh nhà bếp mà nhiều gia đình đang mắc phải. Bởi đũa là vật tiếp xúc trực tiếp với thức ăn, nếu cất không đúng, vi khuẩn, nấm mốc dễ sinh sôi, bám dính rồi theo thức ăn đi thẳng vào cơ thể.
1. Rửa đũa thế nào mới thật sự sạch?
Không ít người có thói quen cầm cả nắm đũa chà qua loa vài lần , tưởng thế là sạch. Nhưng thực tế, cách làm này chỉ khiến vết bẩn và mảng bám ở các khe đũa bị “đánh lạc hướng” chứ không hề biến mất.
Đũa thường dính dầu mỡ, nước canh, nước mắm – những thứ dễ tạo môi trường cho vi khuẩn sinh sôi. Cách đúng là rửa từng chiếc đũa một , để mọi mặt đều được chà sạch. Chỉ mất thêm vài phút nhưng đổi lại, bạn loại bỏ được nguy cơ nhiễm khuẩn khi ăn uống hằng ngày.
2. Sau khi rửa, đũa nên để đầu nào lên?
Nhiều người sau khi rửa đũa xong thường tiện tay cắm đầu nhỏ xuống dưới, đầu to lên trên trong ống cắm đũa, cho rằng như vậy nước dễ chảy ra. Nhưng thực tế lại ngược hoàn toàn.
Theo các chuyên gia vệ sinh gia dụng, đũa rửa xong nên để đầu nhỏ (phần gắp thức ăn) hướng lên trên mới đúng. Lý do là khi đũa còn ướt, nước sẽ chảy xuống phần đầu nhỏ nếu để ngược, khiến đáy ống đũa luôn trong tình trạng ẩm ướt – môi trường lý tưởng cho nấm mốc và vi khuẩn phát triển.
Ngược lại, khi để đầu nhỏ hướng lên , phần gắp thức ăn nhanh khô, nước thoát ra ngoài nhanh hơn, giúp hạn chế tối đa vi khuẩn và mùi hôi khó chịu. Đũa khô ráo, sạch sẽ thì bữa ăn của gia đình mới thật sự an toàn.
3. Ba nguyên tắc dùng đũa ai cũng nên nhớ
– Thay đũa định kỳ. Đừng nghĩ đũa dùng mãi không hỏng thì cứ để dùng hoài. Theo khuyến nghị, nên thay đũa sau mỗi 3-6 tháng . Vì trong quá trình rửa, bề mặt đũa – đặc biệt là đũa gỗ, đũa tre – rất dễ nứt nhỏ, tạo kẽ cho vi khuẩn trú ngụ. Nếu dùng quá lâu, bạn đang vô tình “nuôi mốc” ngay trên bàn ăn.
– Đũa phải được “tắm rửa” kỹ lưỡng định kỳ. Cứ vài tuần một lần, hãy làm sạch đũa bằng hỗn hợp muối, baking soda, giấm trắng và nước sôi . Muối có tác dụng sát khuẩn, baking soda giúp đánh bật vết bẩn, còn giấm làm mềm và làm sạch sâu bề mặt đũa. Cách làm rất đơn giản: cho hỗn hợp vào chậu, ngâm đũa khoảng 30 phút, sau đó rửa lại từng chiếc bằng nước sạch rồi mang đi phơi khô ở nơi thoáng gió.
– Giữ khô ráo, tránh ẩm mốc. Sau khi rửa, nên để đũa ở nơi thông thoáng, có ánh nắng hoặc gần quạt gió để khô hoàn toàn. Tuyệt đối không cất đũa ướt trong tủ kín – đó chính là “ổ ươm” của nấm mốc.
4. Đừng để sự tiện tay làm hại sức khỏe cả nhà
Một đôi đũa sạch sẽ giúp ngăn ngừa hàng loạt bệnh liên quan đến đường ruột, tiêu hóa, thậm chí cả nhiễm khuẩn đường hô hấp. Ngược lại, một đôi đũa ẩm mốc, nhiễm khuẩn có thể đưa hàng nghìn vi sinh vật vào cơ thể mỗi ngày .
Vì thế, chỉ cần thay đổi một thói quen nhỏ – đặt đũa đầu nhỏ hướng lên sau khi rửa – bạn đã giúp cả nhà ăn uống an toàn, khỏe mạnh hơn.
Trước đó vào ngày 23/8/2025, báo Vietnamnet có đăng tải bài viết: “Dùng đũa sai cách có thể làm tăng nguy cơ ung thư”, cho biết nhiều người cho rằng việc dùng đũa trong bữa ăn hằng ngày hoàn toàn vô hại, nhưng thực tế không đơn giản như vậy.
Theo đó, một số báo cáo y tế tại Đài Loan (Trung Quốc) từng ghi nhận trường hợp cả gia đình mắc ung thư do thói quen dùng đũa tre bị mốc trong thời gian dài. Nguyên nhân chính là đũa chứa độc tố aflatoxin – một chất có khả năng gây ung thư cực mạnh, đặc biệt là ung thư gan.
Bác sĩ Nghiêm Tông Hải, chuyên gia thận học người Trung Quốc, cho biết, đũa làm từ tre hoặc gỗ rất dễ hút ẩm trong môi trường ẩm ướt, từ đó tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển, xuất hiện độc tố aflatoxin. Chất này tích tụ trong cơ thể có thể gây tổn thương gan, làm tăng nguy cơ xơ gan, viêm gan và ung thư.
Đặc biệt, aflatoxin thường bám chặt vào những khe nhỏ và lỗ li ti trên bề mặt đũa gỗ, tre, khiến việc vệ sinh trở nên khó khăn. Dù có rửa kỹ bằng nước rửa chén cũng không thể loại bỏ hoàn toàn độc tố. Vì vậy, giải pháp an toàn nhất là định kỳ thay đũa mới.
Ngoài ra, việc bảo quản đũa đúng cách cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ. Các chuyên gia khuyến cáo: Sau khi sử dụng, nên rửa đũa bằng nước nóng pha với một lượng nhỏ chất tẩy rửa, sau đó lau khô ngay. Tránh để đũa trong tình trạng ẩm ướt hoặc ngâm lâu trong nước vì sẽ tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn và nấm mốc phát triển. Bác sĩ cũng gợi ý người tiêu dùng chuyển sang sử dụng đũa inox, bởi chất liệu này ít bám vi khuẩn, không bị nấm mốc và không sản sinh aflatoxin, nhờ đó hạn chế đáng kể nguy cơ bệnh tật.
Một khảo sát do truyền thông phối hợp cùng Thạc sĩ Lý Chính Đạt, giảng viên Khoa Dinh dưỡng và Sức khỏe, thực hiện đã đưa ra kết quả đáng lo ngại. Nhóm nghiên cứu tiến hành so sánh lượng vi khuẩn còn sót lại trên 4 loại đũa phổ biến gồm: Đũa tre, gỗ, sứ và inox.
Quy trình kiểm nghiệm gồm các bước: Rửa sạch, sấy khô trong máy, sau đó đo lượng vi khuẩn bằng thiết bị chuyên dụng. Kết quả cho thấy, đũa tre, gỗ và sứ đều có lượng vi khuẩn vượt xa tiêu chuẩn. Trong khi đó, chỉ có đũa inox đạt mức an toàn cho phép.
Để bảo vệ sức khỏe, chuyên gia đưa ra 3 lưu ý quan trọng khi sử dụng đũa:
– Thường xuyên khử trùng đũa bằng nước sôi hoặc nhiệt độ cao.
– Ưu tiên chọn đũa có bề mặt trơn, không khắc hoa văn và màu sắc đơn giản, vì những chi tiết rãnh nhỏ dễ giữ lại cặn thức ăn, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
– Định kỳ thay đũa mới, tốt nhất là sau 3-6 tháng sử dụng.
Các chuyên gia nhấn mạnh, đũa là vật dụng tiếp xúc trực tiếp với thức ăn hằng ngày, nếu không được vệ sinh và bảo quản đúng cách sẽ trở thành ổ vi khuẩn và độc tố nguy hiểm. Vì vậy, hãy chủ động lựa chọn chất liệu an toàn, duy trì thói quen vệ sinh tốt để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.