Hội tụ gió kinh hướng của hoàn lưu hậu bão và đới gió đông nam ẩm của áp cao cận nhiệt đới là nguyên nhân gây ra đợt mưa lớn đặc biệt nghiêm trọng ở Hà Nội và nhiều tỉnh miền Bắc trong ngày 30/9 và hôm nay 7/10. Hình thái này thường gây mưa rất lâu với cường suất rất lớn, kèm dông sét mạnh.
Ngày 7 tháng 10 năm 2025, báo Tiền Phong đăng tải bài viết với tiêu đề “Xuất hiện hình thái gây mưa đặc biệt nguy hiểm ở miền Bắc”. Nội dung như sau:
Theo ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia, từ gần sáng và sáng ngày 7/10, một đợt mưa rất lớn xuất hiện tại các tỉnh miền Bắc gồm Tuyên Quang, Cao Bằng, Thái Nguyên, Phú Thọ, Hà Nội, Lạng Sơn, Bắc Ninh, trong đó Thái Nguyên và Hà Nội có mưa đặc biệt lớn.
Lượng mưa từ 19h ngày 6/10 đến 9h ngày 7/10 có nơi ở Thái Nguyên lên trên 450mm như trạm Hoá Thượng 526mm, trạm Cây Thị 462mm.
Bắc Ninh, Hà Nội, Lạng Sơn, Quảng Ninh ghi nhận mưa trên 200mm như trạm Bố Hạ (Bắc Ninh) 348mm, trạm Mễ Trì (Hà Nội) 261.6mm, trạm Sóc Sơn (Hà Nội) 242.4mm, trạm Tân Tri 1 (Lạng Sơn) 224.4mm, trạm Chúc Bài Sơn (Quảng Ninh) 216mm.
Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia.
Nguyên nhân của đợt mưa này, theo ông Khiêm, là do ảnh hưởng của hoàn lưu vùng áp thấp suy yếu từ bão số 11, kết hợp với đới gió đông nam của lưỡi áp cao cận nhiệt đới lấn mạnh từ phía đông vào, tạo ra một vùng hội tụ gió kinh hướng ở khu vực phía Đông Bắc Bộ, chạy dọc các tỉnh trên.
Đây cũng là hình thái gây ra đợt mưa đặc biệt lớn ngày 30/9 ở miền Bắc mà trọng tâm là Hà Nội, dẫn đến ngập lụt diện rộng cho Thủ đô và nhiều tỉnh miền Bắc. Hình thái gây mưa này có đặc điểm là thời gian mưa rất lâu, mưa cường suất lớn kèm dông sét mạnh.
Khu vực hứng chịu mưa lớn nhất trong hai đợt này ở Thủ đô đều tập trung ở nội thành và phía bắc Hà Nội, đồng thời xuất hiện cường suất mưa đặc biệt lớn trong một giờ.
Trận mưa ngày 30/9, mưa trong vòng một giờ đồng hồ ở trạm Định Công là 101.4mm, trong trận mưa sáng nay, mưa lớn nhất một giờ ghi nhận tại Mễ Trì lên tới 108,2mm.
Theo ông Mai Văn Khiêm, hiện tại hội tụ gió kinh hướng đang có dấu hiệu suy yếu, vì thế trong chiều 7/10, miền Bắc còn mưa vừa, mưa to với lượng mưa ở Tuyên Quang, Thái Nguyên, Hà Nội vào khoảng 30-60mm, có nơi trên 100m, các nơi khác mưa từ 20-30mm. Từ tối 7/10 mưa giảm nhưng đến rạng sáng 8/10, khu vực phía Đông Bắc Bộ có thể có mưa và mưa vừa trở lại.
Từ cuối tháng 8 đến nay, Hà Nội hứng chịu 3 đợt mưa đặc biệt lớn, gây ngập diện rộng.
Do ảnh hưởng của mưa lớn từ ngày hôm nay (7/10) đến 10/10, lũ trên các sông ở khu vực Bắc Bộ và Thanh Hóa tiếp tục lên.
Trong đợt lũ này, đỉnh lũ trên các sông ở Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh, sông Lục Nam (Bắc Ninh), sông Thái Bình (Hải Phòng) lên mức BĐ2-BĐ3 và trên BĐ3.
Đỉnh lũ trên sông Thao (Lào Cai), sông Lô (Tuyên Quang), sông Hoàng Long (Ninh Bình), thượng lưu sông Mã (Thanh Hóa) lên mức BĐ1-BĐ2, có sông trên BĐ2, đỉnh lũ đến hồ Hòa Bình, hạ lưu sông Hồng tại trạm Hà Nội có khả năng trên mức BĐ1.
Cơ quan khí tượng tiếp tục cảnh báo ngập lụt diện rộng tại các Thái Nguyên, Bắc Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng và nguy cơ ngập lụt tại các vùng trũng thấp ven sông, các khu đô thị thuộc khu vực Bắc Bộ và Thanh Hóa.
Bên cạnh đó, nguy cơ rất cao xảy ra sạt lở bờ sông, đê sông, nguy cơ lũ quét trên các sông suối và sạt lở đất trên các sườn dốc ở khu vực vùng núi Bắc Bộ và Thanh Hóa.
Báo Hà Nội Mới cũng đăng tải bài viết với tiêu đề “Chủ động ứng phó mưa, lũ lớn do hoàn lưu bão số 11”. Nội dung như sau:
Do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 11, đêm 6 và sáng sớm 7-10, khu vực Bắc Bộ và Thanh Hóa có mưa vừa, mưa to, nhiều nơi mưa rất to; riêng Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hà Nội và Thanh Hóa có lượng mưa đặc biệt lớn. Tính đến 6h sáng 7-10, trạm Hóa Thượng (Thái Nguyên) ghi nhận 437,6mm, trạm Bố Hạ (Bắc Ninh) 250,4mm.
Dự báo từ ngày 7 đến 10-10, lũ trên sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam và các sông ở Cao Bằng, Lạng Sơn tiếp tục lên, có nơi vượt mức báo động III; nguy cơ xuất hiện lũ đặc biệt lớn. Các sông Lô, Thao, Hoàng Long và hạ lưu sông Hồng tại Hà Nội cũng có khả năng lên trên mức báo động I.
Ban Chỉ đạo phòng thủ dân sự quốc gia yêu cầu các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố, đặc biệt là khu vực Bắc Bộ, thực hiện nghiêm Công điện số 188/CĐ-TTg ngày 6-10-2025 của Thủ tướng Chính phủ về chủ động ứng phó mưa lũ, lũ ống, lũ quét, sạt lở đất.
Các địa phương phải theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa lũ, thông tin kịp thời đến người dân để chủ động phòng tránh; tổ chức di dời, sơ tán khẩn cấp người dân vùng thấp trũng, ven sông, khu vực có nguy cơ sạt lở đến nơi an toàn.
Ban Chỉ đạo yêu cầu tăng cường kiểm tra, tuần tra, canh gác bảo vệ đê điều trong mùa mưa lũ; chủ động triển khai phương án hộ đê, bảo vệ trọng điểm xung yếu, đặc biệt là các vị trí đã xảy ra sự cố hoặc công trình đang thi công dở dang.
Các lực lượng tại chỗ cần chuẩn bị sẵn sàng nhân lực, vật tư, phương tiện theo phương châm “bốn tại chỗ”; kiểm soát giao thông tại khu vực ngập sâu, nước chảy xiết, kiên quyết không để người và phương tiện qua lại khi không bảo đảm an toàn.
Ban Chỉ đạo đề nghị các cơ quan thông tin báo chí tăng cường cập nhật diễn biến mưa, lũ; phối hợp với cơ quan chuyên môn hướng dẫn người dân chủ động phòng tránh, giảm thiểu thiệt hại.